Kənd təsərrüfatı sığortasının xüsusiyyətləri nələrdir?

Əgər sığorta hadisəsi (məsələn, yanğın, qəza, təbii fəlakət və s.) baş verərsə, sığorta etdirən sığortaçıya bu hadisə haqqında dərhal yazılı və ya telefonla məlumat verməlidir. Sonra, sığortaçı hadisənin baş vermə səbəblərini araşdırır, zərər miqdarını müəyyənləşdirir və uyğun prosedur əsasında ödəniş təyin edir. Ödənişin gecikməsi və ya imtinası zamanı müştəri qanunla nəzərdə tutulmuş hüquqlarını müdafiə edə bilər.

Azərbaycanda könüllü və icbari sığorta növləri var. İcbari sığorta dövlət tərəfindən tələb olunur, məsələn, avtomobilin mülki məsuliyyət sığortası. Könüllü sığorta isə müştərinin sərbəst seçiminə bağlıdır, məsələn, mənzil sığortası və ya həyat sığortası. Bu sığorta növlərinin şərtləri, təminat limitləri, ödəniş mexanizmləri və müqavilə müddətləri arasında fərqlər olur.

Bəzi hallarda sığorta dələduzluğu (məsələn, qəsdən avtomobili yandırmaq, yalan məlumat vermək) baş verir. Sığorta şirkətləri isə bu halları aşkarlamaq üçün ciddi araşdırmalar aparır. Müştərinin və ya üçüncü şəxslərin bu cür dələduzluğa meyilli olmaması üçün qanunvericilikdə cinayət məsuliyyəti nəzərdə tutulub.

Bəzi hallarda işəgötürən işçilər üçün icbari sığorta ödəmək məcburiyyətindədir, məsələn, istehsalatda bədbəxt hadisələrə qarşı. Amma könüllü tibbi sığorta işəgötürənin öz seçiminə bağlıdır, qanunen məcburi deyil. Hüquqi olaraq bu sahədə müxtəlif icbari sığorta növləri mövcuddur.

Banka gedirsiniz, deyirlər ki, ipoteka / istehlak krediti üçün ancaq filan sığorta şirkəti ilə işləyirik. Bu, müştərinin seçmə hüququnu məhdudlaşdırmırmı?

Bank, ipoteka krediti üçün mənzilə sığorta tələbi qoya bilər. Bu, həm qanunvericiliyin, həm də bankın risk idarəetmə siyasətinin tələblərinə uyğundur. Belə ki, ipoteka predmeti olan mənzil, yanğın və ya digər zərərdən sığortalı olarsa, bankın borcu təminat altına alınır.

Mənzili sığortalamaq könüllü ola bilər, bəzən də ipoteka kreditlərində bank tələbi ilə icbari hala gələ bilər. Bu sığorta nəticəsində yanğın, oğurluq, su basması kimi hadisələrdən dəyən zərərin kompensasiyası sığortaçı tərəfindən ödənir. Müqavilə şərtləri və əhatə dairəsi istəyə görə tənzimlənir. Ödəniş yalnız müqavilədə göstərilən risklər üzrə edilir.

Müştəri sığortaçıya sağlamlıq, əmlak vəziyyəti və digər şəxsi məlumatlarını təqdim edir. Bu məlumatlar sirr olaraq qalır, ya üçüncü tərəflərə ötürülə bilər? Qanun nə deyir?